Kirgiskie drogi
Kazachstan,  Kirgistan,  Książka w podróży

Książki o Azji Centralnej

Jakiś czas temu znajdując swoją ulubioną książkę znalazłam sposób na podróżowanie, który w stu procentach jest tym, czego szukałam. Idea wolnego podróżowania jest nowym, a może i starym podejściem do podróży czyli zjawiska przemieszczania się i poznawania świata, tylko że w odmienny sposób. O idei wolnego podróżowania możesz przeczytać tutaj, a ja zabieram Cię w podróż po Azji Centralnej.


Sporo ostatnio pojawiło się zapytań co czytać w podróży? Jest to kwestia indywidualna i na pewno nie polecę Wam genialnych bestsellerów z morderstwem w tle, ale jest to jedna z tych okazji żeby podsunąć Wam kilka znaczących pozycji, jeśli tylko wybieracie się lub jesteście zainteresowani podróżami po Azji Centralnej.

To spis prywatny, większość tego co udało mi się samej zgromadzić lub też zdobyć cudem. Idea wolnego podróżowania ma w sobie to, że poleca nam przemieszczać się pociągiem z książką dotyczącą danego regionu. Jest to jedna z metod lepszego poznania miejsca, jego historii, kultury czy przyrody. Jeśli tylko zapragniecie pojechać pociągiem przez step kazachski z Astany do Ałmaty to koniecznie z tymi książkami w plecaku.

Sowietstany. Podróż po Turkmenistanie, Kazachstanie, Tadżykistanie, Kirgistanie i Uzbekistanie – Erica Fatland

Pozycja, której nie możecie przegapić. Erica, norweska dziennikarka przedstawia absurdy zakątków byłego ZSRR, dlatego jej podróż pokazuje jak wiele różnic dzieli kilka państw leżących pośrodku stepu. Dziennikarka odwiedziła podczas swojej kilkumiesięcznej podróży Wrota Piekieł, największy w tej części Azji meczet (w którym brakowało prądu), chodziła brzegiem jeziora Aralskiego, była na nieczynnym poligonie atomowym, uczestniczyła w konnych wyścigach w Turkmenistanie, a także bawiła się na kilku weselach i zawitała do kazachskiej uzdrowicielki Bifatimy (tej samej u której był Kossakowski!). Książką zauroczy każdego czytelnika – ta pozycja wciąga!

Granica. Podróż wokół Rosji przez Koreę Północną, Chiny, Mongolię, Kazachstan, Azerbejdżan, Gruzję, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Polskę, Łotwę, Estonię, Finlandię i Norwegię oraz Przejście Północno-Wschodnie – Erica Fatland

Kolejna książka norweskiej dziennikarki, wydana w 2019 roku opowiadająca historie z różnych części świata, w tym oczywiście o Kazachstanie i Mongolii. Autorka zaczyna swoją podróż od wyprawy przez Morza Barentsa, Czukotkę i kontrowersyjną Koreę Północną, aby dalej kontynuować swoją przygodę w republikach niegdyś należących do ZSRR. Dziennikarka pokazuje codzienne życie, dzieje krajów także w kontekście potężnego sąsiada jakim była i jest Rosja.

Autorka książki porusza również temat zależność jaka nawiązała się z krajami ościennymi. Zwraca uwagę na silne polityczne i gospodarcze powiązania, a także uzależnienie finansowe niektórych państw od Federacji Rosyjskiej.

Granica Erica Fatland
Granica. Podróż wokół Rosji przez Koreę Północną, Chiny, Mongolię, Kazachstan, Azerbejdżan, Gruzję, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Polskę, Łotwę, Estonię, Finlandię i Norwegię oraz Przejście Północno-Wschodnie – Erica Fatland.

Utracone serce Azji – Colin Thubron

Podróż po Azji Środkowej tuż po upadku ZSRR. Autor przemieszczając się po tym mało znanym regionie pokazuje jak prosto żyją tutejsze ludy i jak mało znane jest pojęcie granicy czy państwa. Piękna narracja autora opowiadającego historię ludzi którym dano wiele możliwości, a potem po siedemdziesięciu latach zabrano wszystko. Bardzo dobra książka na półce podróżnika, którą należy przeczytać.

Cień Jedwabnego Szlaku – Colin Thubron

Droga, którą wędrowali kupcy ze wschodu na zachód i z zachodu na wschód przybiera egotycznego znaczenia i pobudza wyobraźnię. Na samą myśl wyostrzają się zapachy, a w powietrzu unosi się lekka woń jaśminu. Cień Jedwabnego Szlaku to opis podróży autora przez fascynujące krajobrazy, kultury, a także regiony nieznane. W tle opis zachodzących zmian w Azji Środkowej i opowieści o rewolucji ekonomicznej w Chinach, rozpadzie ZSRR, o zepchnięciu na margines społeczny mniejszości narodowych. Cudowna relacja ze starego szlaku.

Buran. Kirgiz wraca na koń – Wojciech Górecki

To dość śmieszne, ale odkąd pojechałam w 2014 roku do Kirgistanu to wciąż powtarzałam to samo, że Kirgiz wraca na koń. To aktualnie ich największa wartość, kirgiskie konie nie mają sobie równych.

Wojciech Górecki, pięćdziesiąt lat później po publikacji reportażu Ryszarda Kapuścińskiego o Republikach Radzieckich, ukazuje niesamowite oblicze krajów niegdyś należących do wielkiego Imperium. Kompendium wiedzy o krajach Azji Środkowej, wraz ze sporym zarysem historycznym, oraz problematyką polityczną po rozpadzie ZSRR.

Kirgistan konie
Małe szczęścia – pierwsze chwile małego Kirgiza z koniem. (Song Kul, Kirgistan, 2018 rok.)

Kirgiz schodzi z konia – Ryszard Kapuściński

Opis sześciu republik byłego ZSRR. Pokazuje przemieszanie się techniki i nowoczesności z nomadycznym stylem życia ludów tej części Azji. Niektóre z informacji autor użył do napisania kolejnej fascynującej książki o rozpadzie ZSRR – Imperium. Kirgiz schodzi z konia jest jedną z pierwszych książek Ryszarda Kapuścińskiego. Bardzo spodobał mi się początek książki, gdzie autor zaczyna swoją podróż od Gruzji. Wspomina, że Gruzja powinna pozostać na końcu podróży, a nie na jego początku. Dlaczego?

Podróż zaczynałem od Gruzji i to był błąd. Gruzja powinna być zakończeniem, a nie początkiem. Wszystko tu stwarza wrażenie przybicia do przystani, dotarcia pod dach. Wszystko – klimat, krajobraz i obyczaje – namawia, żeby przysiąść w cieniu, łyknąć wina, odetchnąć i pomyśleć: fajnie tu. Piękny to kraj, Gruzja.

Ryszard Kapuściński – Kirgiz schodzi z konia

Imperium – Ryszard Kapuściński

Bestseller 1993, tłumaczony na całym świecie. Książka genialnie opisująca przyczyny i rozpad ZSRR. Indywidualny styl Ryszarda Kapuścińskiego sprawia, że Imperium jest  prawdziwym dziełem. Nikt tak dobrze nie uchwycił sytuacji rozpadu ostatniego imperium kończącego się stulecia.

Byle dalej. Pod stopami słońca – Marta Owczarek, Bartek Skowroński

Książka, która umilała mi drogę do pracy. Uwielbiam ten lekki, niewymuszony humor, przepiękne historie, a także wolność jaką da się wyczuć w każdym etapie ich podróży. Marta i Bartek podróżują przez Rosję, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Afganistan, Turkmenistan i Uzbekistan. Ich podróż motorami jest jak wolne podróżowanie, ponieważ niespiesznie pokonują kolejne etapy podróży. W książce jest sporo wstawek historycznych, popartych cytatami z literatury m. in. Ryszarda Kapuścińskiego. Wstawki nie są pretensjonalne, przez co książka ma ciekawą formę.

Inne ciekawe reportaże:

W rajskiej dolinie wśród zielska – Jacek Hugo-Bader
Między światami – Marzena Filipczak
Tysiąc szklanek herbaty. Opowieści na jedwabnym szlaku – Robert Maciąg
Wystarczy przejść przez rzekę – Ludwika Włodek
Morze (może) wróci – Bartek Sabela
Kumys na deser – Romuald Karaś

Książki historyczne:

Podróże po Azji Środkowej. 1885-1890 – Bronisław Grąbczewski
Podróże po Azji Środkowej. Pamir Hindukusz – Bronisław Grąbczewski
Wyprawa do Chiwy – Burnaby Frederic
Wielka Gra. Sekretna wojna o Azję Środkową – Peter Hopkirk
Nowa Wielka Gra w reionie Azji Centralnej – Tomasz Stępniewski
Wielki Gracz: ze Żmudzi na Dach świata – Max Ciegielski
A carpet ride to Khiva – Aslan Alexander
Asia overland: Tales of travel on the Trans-Siberian & Silk Road – Bijan Omrani

Wyprawa do Chiwy i Dersu Uzała (Rosja) w komplecie książek podróżniczych po Azji, nie tylko Centralnej.

Darmowa lista do pobrania znajduje się tutaj: Książki po Azji Centralnej

Spis książek jest uzupełniany na bieżąco!

Witaj na Agrafka Geografka! Ta strona poświęcona jest idei wolnego podróżowania, pomysłom na nietuzinkowe wakacje oraz miejscom, których nie ma w przewodnikach. Trzy lata temu wyjeżdżając na wakacyjny, sześciotygodniowy wolontariat założyłam bloga. Wszystko miało być tylko po to, żeby informować rodzinę i znajomych jak mi idzie i że wciąż żyję 🙂 Podróży przybywało, a zaskoczeni znajomi namawiali żeby pisać. Od tego momentu powstało ponad 80 tekstów, przybyło ponad 800 fanów w mediach społecznościowych, a ja nadal znajduję chwilę na pisanie. Jeśli tutaj dotarłeś to na pewno znajdziesz coś dla siebie! Czym jest idea wolnego podróżowania? Dobry podróżnik nie ma ustalonych planów i nie zależy mu na dotarciu do celu.” Lao–Tsy, Tao te King Lenistwo i podróżowanie, na pozór dwie różne i odmienne rzeczy. Bo przecież człowiek leniwy z natur jest domatorem, jest człowiekiem nietrudzącym się, a jego podróżowanie to ucieczka w świat fantazji, świat książek bajek i baśni. Póki pozostajemy w domu – nic się nie dzieje. Wystarczy tylko wyjść, zamknąć drzwi mieszkania i już zaczynają się kłopoty. Angielskie słowo travel czyli podróż pochodzi od słowa oznaczającego narzędzie tortur. Mimo oczywistych niewygód i trudu podróży nadal podróżujemy. Nawet człowiek leniwy może zdecydować się na opuszczenie swojego domu. Przykłady? Robert Louis Stevenson. W wieku 26 lat napisał esej o próżnowaniu, a sam był przecież podróżnikiem. Napisał również prawdziwe arcydzieło wśród podróżniczych książek – Travels with a Donkey czyli Podróże z osiołkiem. Podsumowując, podróże i lenistwo są od zawsze ze sobą zaprzyjaźnione. Człowiek leniwy żywi jednak duży wstręt i niechęć do podróży organizowanych. Wakacje zorganizowane na słonecznej plaży jednego z hiszpańskich kurortów są odbierane z prawdziwym wstrętem. Jak pisał Dan Kieran w swojej książce o wolnym podróżowaniu jest „to tylko fantazja, na dodatek kosztowna: premia dla niewolników, nagroda pocieszenia dla ludzi uwięzionych w nudnych pracach i zawodach.” Idąc tym tokiem rozumowania, nie łatwo jest zaangażować się w projekt Ciekawe Życie bo o wiele prościej realizować Listę 100 rzeczy, które należy zrobić przed śmiercią – przejechać się ferrari, polecieć balonem, zobaczyć norweskie fiordy, pojechać do Las Vegas. Nudne życie przerywane mega atrakcjami. Dlatego ta strona to pewnego rodzaju filozofia podróżowania – podróż to nie cel, nie ucieczka ale droga do wewnętrznych zmian. Wolne podróżowanie to niejednokrotnie niewygodny pociąg zamiast samolotu, tani skuter zamiast auta. Prędkość podróżowania jest tutaj względna, a dobra zabawa to nie chwilowe oderwanie od codziennego życia, tylko proces i styl życia. Chcemy żyć ciekawie, ta strona nie pokazuje jak odhaczyć sto atrakcji w weekend! Ta strona pokazuje, jak można podróżować nie uzależniając się od przewodnika, podążać własnymi ścieżkami i obserwować to co nas otacza. Wszystko uzupełnione jest ciekawymi książkami – nie przewodnikami. Lenistwo z reguły jest słodkie, ale smakuje lepiej, kiedy jest zasłużone. Po trudnej podróży smakuje najlepiej Tak podróżujemy!